HÜRMÜZ’DEN YÜKSELEN MESAJ: İRAN SADECE CEPHEDE DEĞİL, EKONOMİDE DE SAVAŞIYOR

Ortadoğu’da yeni denge nasıl kuruluyor?

Ortadoğu bir kez daha tarihî bir kırılma anından geçiyor. İran ile İsrail arasında yükselen gerilim artık sadece iki ülkenin askeri hesaplaşması olmaktan çıkmış durumda; bugün yaşananlar, enerji yollarından küresel piyasalara kadar tüm dünyayı etkileyen büyük bir strateji savaşına dönüşmüş halde.

İran’ın temel yaklaşımı oldukça net: Bu savaşı klasik anlamda cephede kazanamayacağını biliyor. Ancak doğrudan askeri üstünlük yerine, çatışmayı tüm dünya için maliyetli hale getirerek rakibini ekonomik ve psikolojik olarak yıpratmayı hedefliyor. Son haftalarda Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin ciddi şekilde aksaması ve küresel enerji piyasalarının sarsılması, bu stratejinin en somut sonucu olarak öne çıkıyor.

Tahran yönetimi yıllardır sürdürdüğü asimetrik savaş doktrinini bugün daha sert biçimde sahaya yansıtıyor. Ucuz ama etkili dronlar, füze kapasitesi ve vekil güçler üzerinden yürütülen baskı siyaseti, İsrail’i ve onun destekçilerini sürekli teyakkuz halinde tutuyor. Husilerden Hizbullah’a kadar uzanan bu hat, İran’ın doğrudan büyük bir orduya sahip olmadan da bölgesel denge kurabildiğini gösteriyor.

Ancak İran’ın asıl gücü sadece silahlarında değil, coğrafyasında gizli. Dağlarla çevrili yapısı, çöl alanları ve yer altına inşa ettiği savunma altyapısı, ülkeyi adeta doğal bir kaleye dönüştürüyor. Karadan bir işgal senaryosunun ne kadar ağır maliyetler doğurabileceği uzun süredir askeri çevrelerde tartışılıyor. Bu nedenle İran, yalnızca askeri değil, coğrafi savunmayı da savaşın merkezine yerleştiriyor.

Bir diğer dikkat çekici unsur ise İran toplumundaki iç refleks. Yıllardır yaptırımlar altında yaşamaya alışmış bir devlet yapısı ve krizlere adapte olmuş bir ekonomi, dış baskılara karşı direnç oluşturuyor. Üst düzey komutan kayıplarına rağmen içeride devlet refleksinin zayıflamaması, “rejim değişikliği” beklentilerinin neden kolay sonuç vermediğini de ortaya koyuyor.

Bugün gelinen noktada Tahran, gerilimi sadece füze ve dronlarla değil, dünyanın enerji şah damarını tutarak yükseltiyor. Hürmüz Boğazı üzerindeki baskı, petrol fiyatlarından navlun maliyetlerine kadar geniş bir etki alanı oluşturmuş durumda. Reuters’ın bugün geçtiği verilere göre, boğazdan geçen gemi trafiği hâlâ normal seviyelerin çok altında seyrediyor.

İran’ın masaya koyduğu mesaj ise oldukça sert:
Savaş sadece söylemle bitmez; bedel ödenmeden yeni bir denge kurulmaz.

Bu nedenle Tahran’ın öncelikleri üç başlıkta toplanıyor: savaş zararlarının telafisi, sivil nükleer teknoloji hakkının tanınması ve gelecekte benzer saldırıların yaşanmayacağına dair güvence.

İsrail ise bölgesel güvenlik stratejisini, çevresindeki ülkelerin zayıf devlet yapılarından faydalanarak sürdürüyor. Lübnan, Suriye, Irak ve Filistin sahalarında görülen sürekli baskı politikası, bölgede yeni güç boşlukları üretirken, İran bu tablo içinde kendisini son büyük denge unsuru olarak konumlandırıyor.

Şimdi asıl soru şu:
Bu savaş sıcak cepheden diplomatik masaya mı taşınacak, yoksa enerji koridorları üzerinden tüm dünyayı içine çeken daha büyük bir küresel krize mi dönüşecek?

Önümüzdeki günler sadece Ortadoğu’nun değil, dünya ekonomisinin de kaderini belirleyecek.